tiger

tiger

tiger

tiger
slider arrow
slider arrow
Opublikowano: 4 czerwca, 2014 Jubileusz 25. lecia Światowego Związku Żołnierzy AK w Dębicy

Koncert Ewy Książek i Bernadetty Gromek-Caputy, premiera filmu dokumentalnego „My, Armii Krajowej żołnierze” oraz występ młodzieży z II Liceum Ogólnokształcącego w Dębicy uświetnił 30 maja br. obchody 25-lecia Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Dębicy. Tym samym podsumowano ćwierćwiecze działalności na ziemi dębickiej tej zasłużonej dla regionu organizacji kombatanckiej. Kulminacją obchodów było wręczenie okolicznościowych wyróżnień i podziękowań.

28 maja br. minęło 25 lat od momentu, gdy weterani Armii Krajowej z ziemi dębickiej założyli swoją organizację podległą Związkowi Żołnierzy Armii Krajowej z siedzibą władz naczelnych w Krakowie. Dębica była jednym z pierwszych oddziałów tej największej organizacji kombatanckiej w Polsce, zaś sama idea stworzenia ogólnopolskiego związku, niezależnego od ZBOWiDu, zrodziła w sierpniu 1988 roku, podczas uroczystości patriotyczno-religijnych na polanie Kałużówka k. Dębicy. Wówczas, zgodnie z wolą uczestników uroczystości z okazji 44. rocznicy akcji „Burza” i bitwy na Kałużówce, postanowiono złożyć formalny wniosek o rejestrację związku. Z licznych członków założycieli, 15 złożyło swoje podpisy na wniosku rejestracyjnym. Związek Żołnierzy AK z siedzibą Zarządu Głównego w Krakowie został zarejestrowany z dniem 5 kwietnia 1989 roku.

 

Kiedy informacja o rejestracji związku dotarła do Dębicy, na 28 maja 1989 roku wyznaczono datę zebrania założycielskiego Oddziału Dębica ZŻAK. Podczas zebrania wybrano pierwszy zarząd oddziału, zaś prezesem Związku został Władysław Strumski. W marcu 1990 roku w Warszawie doszło do połączenia tzw. „krakowskiego” Związku Żołnierzy AK z „warszawskim” Stowarzyszeniem Żołnierzy AK. Scalona organizacja przyjęła nazwę Światowy Związek Żołnierzy AK. W skład pierwszego zarządu tej organizacji weszli związani z Dębicą: Marian Więcek (z chwilą śmierci Władysław Strumskiego – prezes Oddziału Dębica), Kazimierz Kemmer (z Krakowa) oraz Zbigniew Lazarowicz (z Wrocławia).

 

Na rozpoczęcie Gali Jubileuszowej z okazji 25-lecia organizacji wystąpiła Ewa Książek, która w fortepianowym wykonaniu, zaprezentowała „Warszawiankę”. Zebranych gości powitał Maciej Małozięć, wiceprezes Okręgu Tarnów ŚZŻAK, który wygłosił także okolicznościowe przemówienie dotyczące genezy powstania i działalności Światowego Związku Żołnierzy AK na ziemi dębickiej.

 

Z występem „Ognia – Deser” wystąpiła młodzież z II Liceum Ogólnokształcącego w Dębicy pod opieką Agnieszki Czapli. Młodzież przygotowała montaż słowno-muzyczny przygotowany w 2004 roku przez 13. DHW „Kałużacy” na uroczystość przekazania sztandaru bojowego dla Muzeum AK w Krakowie. Autorem ówczesnego scenariusza był drużynowy „Kałużaków” – Tomasz Czapla.

 

Brawami został także przyjęty film dokumentalny zatytułowany „My, Armii Krajowej żołnierze. 25-lat Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Dębicy” wyprodukowany przez telewizję internetową Debica.tv. Film jest opowieścią weteranów Armii Krajowej o służbie w konspiracji oraz działalności dębickiego Światowego Związku Żołnierzy AK. Na zakończenie bohaterowie filmu zwracają się z prośbą do współczesnych o realizację misji przekazywania etosu o AK i Polskim Państwie Podziemnym. W filmie występują m.n. Izabela Podhalańska, Kazimierz Kemmer i Zbigniew Lazarowicz. Film będzie udostępniony na portalu Debica.tv z okazji święta 5. pułku strzelców konnych 9 czerwca br.

 

Centralnym punktem uroczystości było wręczenie okolicznościowych medali 25-lecia ŚZŻAK w Dębicy członkom Związku oraz osobom prywatnym, związkom i stowarzyszeniom, szczególnie zasłużonym dla działalności dębickiego środowiska ŚZŻAK.

Uchwałą z 10 maja br. medalami wyróżnieni zostali (członkowie zwyczajni związku – kombatanci; członkowie zwyczajni bez uprawnień kombatanckich; członkowie nadzwyczajni (wdowy/wdowcy); członkowie nadzwyczajni (sympatycy związku): Izabela Podhalańska, Edmund Książek, Bronisław Ćwik, Bronisław Duman, Franciszek Dziadowiec, Stanisław Garstka, Tadeusz Garstka, Krystyna Gawlik, Maria Gąsior, Maria Grzebyk, Jerzy Krupa, Leokadia Kumor, Tadeusz Mikołajek, Stefan Pawlus, Wiesława Pawlus, Marta Rozmysławska, Henryka Sadowska, Bronisława Skóra, Ewa Strzyż, Stanisława Szendera, Zenobia Śniegowska (pośmiertnie), Janina Święch, Stanisława Zarytkiewicz, Stanisław Zieliński, Tomasz Czapla, Stanisława Książek, Maciej Małozięć, Stanisław Nylec, Elżbieta Szczerba, Anna Podhalańska, Zofia Gawlik, Stanisława Więcek, Jacek Dymitrowski, Jan Persak, Andrzej Lis, Artur Lis.

 

Medale przyznano także duszpasterzom zaangażowanym w popularyzację historii AK; zaprzyjaźnionym weteranom AK; sympatykom i przyjaciołom związku; rodzinom, organizacjom i związkom współpracującym z ŚZŻAK w Dębicy.

Medalem wyróżnieni zostali: ksiądz Stanisław Fiołek, ksiądz Czesław Frączak, ksiądz Ryszard Piasecki, Zdzisław Baszak, Kazimierz Kemmer, Jerzy Krusenstern, Zbigniew Lazarowicz, Jan Wojnarski, Władysław Bielawa, Stefan Bieszczad, Izabela Ceglarz, Zbigniew Drzymała, Ewa Gołębiowska, Wojciech Iwasieczko, Włodzimierz Jaźwiński, Elżbieta Kęsik, Andrzej Kwiatek, Kazimierz Moskal, Ryszard Pajura, Wacław Pankiewicz, Barbara Pelczar-Białek, Monika Rojek-Kałek, Stanisław Rokosz, Stanisław Świerk, Mariusz Trojan, Jan Warzecha, Paweł Wolicki, Jarosław Zybura, Ryszard Żądło, Rodzina Strumskich, Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, Hufiec ZHP Dębica, Związek Strzelecki Strzelec Pluton Dębica, Koło Terenowe Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Dębicy.

 

Burmistrz Dębicy Paweł Wolicki oraz prezes ŚZŻAK w Dębicy Izabela Podhalańska wręczyli także specjalne podziękowania z organizację uroczystości dla Ewy Książek, Bernadetty Gromek-Caputy, Barbary Barnaś, Agnieszki Czapli oraz II Liceum Ogólnokształcącego w Dębicy.

 

Specjalne podziękowania od związku, za popularyzację historii i etosu Armii Krajowej oraz współpracę z organizacjami kombatanckimi odebrali: Grupa Dębiccy Patrioci, Grupa Narodowa Dębica oraz Forum Młodych PiS Powiatu Dębickiego.

Po ceremonii wręczenia wyróżnień i podziękowań głos zabrali: płk Zdzisław Baszak – Prezes Honorowy Zarządu Okręgu Tarnów ŚZŻAK; mjr Jerzy Krusenstern – Prezes Fundacji Muzeum AK w Krakowie oraz Burmistrz Dębicy Paweł Wolicki.

Na zakończenie z utworami muzyki klasycznej oraz pieśniami patriotycznymi wystąpiły: Ewa Książek (fortepian) oraz Bernadetta Gromek-Caputa (flet poprzeczny).

Organizatorami uroczystości byli: Światowy Związek Żołnierzy AK – Okręg Tarnów; Miasto Dębica oraz Stowarzyszenie Przyjaciół MG 1 „Jedynka” w Dębicy.

Światowy Związek Żołnierzy AK w Dębicy należy do najbardziej zasłużonych organizacji pozarządowych na ziemi dębickiej. Z inicjatywy weteranów AK zrealizowano dziesiątki przedsięwzięć, uroczystości i upamiętnień. Warto przypomnieć niektóre z nich.
Pomniki wybudowane z funduszy lub z inicjatywy związku: pomnik w Grabinach poświęcony poległemu w walce z Niemcami Marianowi Chmielewskiemu; pomnik koło Firmy Oponiarskiej w Dębicy poświęcony Kazimierzowi Głaszczce, pomnik k. cegielni w Dębicy upamiętniający 54 zakładników straconych 2 lutego 1944 roku; pomnik – kwatera Polskiego Państwa Podziemnego oraz; symboliczny grób mjra Adama Lazarowicza na cmentarzu wojskowym w Dębicy; pomnik 5. pułku strzelców konnych w dawnych koszarach pułku w Dębicy; kapliczka Armii Krajowej na dróżkach różańcowych w Zawadzie; pomnik na rynku w Dębicy upamiętniający trzech żołnierzy NSZ straconych podczas jednej z ostatnich publicznych egzekucji w Polsce.
Kilkanaście tablic memoratywnych: w kościele pw. św. Jadwigi w Dębicy; na budynku MG nr 1; w ZSZ nr 1; w dawnej Społecznej Szkole Zawodowej w Dębicy; na rynku w Dębicy; w SP nr 2; w I LO w Dębicy (dwie tablice); w Straszęcinie, w Górze Motycznej; w Zawadzie; w Gumniskach (w kościele, a także dwie tablice na budynku szkoły) oraz wiele innych.

Związek ufundował kilka sztandarów dla szkół oraz dla Komendy Policji w Dębicy. Staraniem Zarządu ŚZŻAK w Dębicy nadano lub zmieniono nazwy ulic i rond w Dębicy. M.in.: Armii Krajowej, Antoniego Cwena, Grota Roweckiego, Adama Lazarowicza, Ludwika Marszałka, Władysława Strumskiego, Artura Towarnieckiego, Romana Banka, Gen. Władysława Andersa, Kazimierza Głaszczki, Jabłonowskich, Józefa Lutaka, Władysława Sikorskiego, Szarysz Szeregów, Komandosów, Partyzantów, Rondo im. 5. Pułku Strzelców Konnych. Na wniosek Koła Terenowego ŚZŻAK nadano także nazwy dla rond: Rodziny Koehlich i ppor. Leona Kloca.

Z inicjatywy weteranów AK wydano także kilka publikacji książkowych (m.in. „Gdzie Karpat progi” Antoniego Stańko) oraz gazetki, broszury, publikacje wspomnieniowe członków.

Związek zorganizował kilkadziesiąt różnego rodzaju uroczystości patriotycznych, rocznicowych i religijnych. Najważniejsze z nich to: obchody rocznicy akcji „Burza” i bitwy na Kałużówce; uroczystości 2 lutego w rocznicę mordu na 54 Polakach k. cegielni (od 2004 roku organizatorem jest Koło Terenowe ŚZŻAK); przemianowania ZWZ w AK; obchody święta pułkowego 9 czerwca; obchody Święta Wojska Polskiego (z 3. pułkiem saperów); obchody Święta Weterana (od kilku lat organizowane przez ZKRPiBWP); obchody agresji ZSRR na Polskę (od kilku lat organizowane przez Związek Sybiraków w Dębicy); obchody Dnia Polskiego Państwa Podziemnego; uroczystość „zaduszna” w intencji poległych i zmarłych żołnierzy 5. psk i 5. psk AK oraz obchody Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”.
Do wymienionych powyżej licznych przedsięwzięć należy doliczyć różnego rodzaju upamiętnienia zrealizowane przez weteranów AK przed powołaniem ŚZŻAK. Będą to m.in.: pomniki: na Kałużówce; w Gołęczynie; w Gumniskach oraz na cmentarzu parafialnym w Dębicy.
Foto: Beata Kwiatek – debica.tv. 12a 12b 12c 12d 12e 12f 12g 12h 12i 12j 12k 12l 12ł 12m 12n 12o

 

 

czytaj dalej

Opublikowano: 15 kwietnia, 2014 Kontrowersyjna tablica zostanie wymieniona

Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa pozytywnie ustosunkowała się do wniosku Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – Środowiska 5 Pułku Strzelców Konnych AK w Dębicy w sprawie zmiany treści tablicy na pomniku przy drodze Braciejowa – Południk. Pomnik, odsłonięty w 1974 roku, od samego początku wzbudzał kontrowersje w środowisku weteranów Armii Krajowej oraz mieszkańców regionu, ze względu na treści gloryfikujące Armię Czerwoną. Decyzja Rady jest wiążąca.

10a

W kontekście przypadającej w 2014 roku, 70. rocznicy akcji „Burza” oraz niemiecko-radzieckich walk na ziemi dębickiej, w październiku 2013 roku Zarząd ŚZŻAK Środowiska 5 PSK AK w Dębicy wystąpił z wnioskiem do Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Rzeszowie, w sprawie zmiany treści tablicy na pomniku usytuowanym przy drodze powiatowej Braciejowa – Południk. Chodzi o pomnik odsłonięty w 1974 roku, a upamiętniający równocześnie poległych partyzantów AK oraz prześladujących ich żołnierzy Armii Czerwonej. Zarówno treść tablicy, jak również forma pomnika od samego początku budziła wiele kontrowersji w środowisku weteranów Armii Krajowej.

 

 

 

 

 

 

 

Stawianie w jednym szeregu żołnierzy Armii Krajowej oraz Armii Czerwonej jest niemożliwe do przyjęcia i budzi sprzeciw środowiska żołnierzy Armii Krajowej, walczących na terenie powiatu dębickiego z niemieckim i sowieckim okupantem, zarówno w czasie II wojny światowej, jak również po jej zakończeniu

 

napisali we wniosku do WKOPWiM, prezes ŚZŻAK Środowiska 5 PSK AK w Dębicy por. Izabela Podhalańska oraz sekretarz Związku Maciej Małozięć. Wniosek został przesłany także do wiadomości Urzędu Gminy Dębica.

Na listopadowej sesji Rady Gminy Dębica, temat pomnika stał się przedmiotem kłótni wśród radnych. Polemikę wywołała kwestia dotycząca usunięcia zapisu o żołnierzach Armii Czerwonej. Większość gminnych radnych opowiedziało się przeciw usunięciu.
Jedynie radny Stanisław Nylec z Gumnisk, stanowczo wyraził swoje zdanie

Nie jestem przeciwny remontowi pomnika, mnie tylko chodzi o usunięcie dopisku o żołnierzach Armii Czerwonej. Oni zniewolili naszą ojczyznę.

Po doniesieniach prasowych nt. przebiegu sesji Rady Gminy, głos w sprawie zabrała dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie Ewa Leniart. W piśmie z 19 listopada 2013 roku, adresowanym do przewodniczącego Rady Gminy Dębica, pisała:

Obecna treść [tablicy]: „1944-1974 PAMIĘCI POLEGŁYCH W WALCE Z OKUPANTEM HITLEROWSKIM PARTYZANTÓW POLSKICH AK ŻOŁNIERZY ARMII CZERWONEJ I POMORDOWANEJ LUDNOŚCI CYWILNEJ” jest rzeczywiście kontrowersyjna i należy do kuriozów jakie pozostawiła po sobie propaganda komunistyczna w naszym kraju (…) Podana w prasie propozycja odrestaurowania pomnika z zachowaniem obecnej tablicy budzi zdumienie i świadczy o braku głębszej refleksji nad treścią i wymową zawartych na niej słów (…) Zwracamy jednocześnie uwagę na fakt, że tablica ta jest jaskrawym przykładem wyjątkowo perfidnej propagandy i należałoby rozważyć zachowanie jej, jako dowodu historycznego, w regionalnym muzeum, gdzie mogłaby być przechowywana a nawet prezentowana z odpowiednim komentarzem.

Armia Czerwona nie była sojusznikiem Armii Krajowej, a jej żołnierze walczyli nie o wolność Polski ale o wolność i interesy ZSRR. Kilkadziesiąt lat komunistycznej propagandy doprowadziło do wyeliminowania ze zbiorowej pamięci zachowania żołnierzy frontowych jednostek Armii Czerwonej na terenie dzisiejszego województwa podkarpackiego po sierpniu 1944 roku (…) Wrogi stosunek Armii Czerwonej do państwa i społeczeństwa polskiego wynika nawet z dokumentów wytworzonych przez Urząd Bezpieczeństwa. Wobec powyższego „wyzwolenie” spod okupacji niemieckiej uznać można co najwyżej za tzw. „mniejsze zło”, co nie czyni go jednak faktem godnym upamiętniania w jakikolwiek sposób, a w szczególności za pomocą pomnika. Zajęcie takiego stanowiska nakazuje elementarna uczciwość wobec tysięcy polskich ofiar systemu komunistycznego – argumentowała dyrektor rzeszowskiego Oddziału IPN.

 

Stanowczy głos nt. przebiegu sesji Rady Gminy oraz wypowiedzi części radnych, wyraził także Zarząd ŚZŻAK Środowiska 5 PSK AK w piśmie z 23 października 2013 roku do przewodniczącego Rady Gminy. – W opinii naszego Związku, który skupia żołnierzy Armii Krajowej Obwodu Dębica – uczestników bitwy na Kałużówce, bezpośrednich uczestników wydarzeń z 1944 i 1945 roku, ww. pomnik bezspornie wymaga renowacji, zaś tekst tablicy powinien zostać zmieniony, zgodzie z prawdą historyczną, dlatego stanowisko części Radnych jest niezrozumiałe i budzi nasz niepokój.

 

Zarząd zwrócił uwagę na uważną analizę treści obecnej tablicy. Sprzeciw budzą m.in. zapisy: „partyzantów polskich AK” oraz „pamięci poległych w walce z okupantem hitlerowskim – żołnierzy Armii Czerwonej”.

10b

Na posiedzeniu Wojewódzkiego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Rzeszowie, 29 stycznia 2014 roku, członkowie WKOPWiM pozytywnie zaopiniowali przedstawiony wniosek Zarządu ŚZŻAK Środowiska 5 PSK AK w Dębicy i zgodnie z procedurą przekazali dokumentację w powyższej sprawie do zaopiniowania przez Radę OPWiM w Warszawie. Pismem z 27 lutego br. Rada zaakceptowała przedstawiony projekt upamiętnienia.

 

Odsłonięcie nowej tablicy, Zarząd ŚZŻAK Środowiska 5 PSK AK, planuje na drugą połowę roku. Wówczas możliwym byłoby połączenie obchodów 70. rocznicy akcji „Burza” oraz 75. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego.

Niezależnie od tych uroczystości, 23 i 24 sierpnia br. odbędą się tradycyjne obchody 70. rocznicy bitwy na Kałużówce.

10c

czytaj dalej

Opublikowano: 10 kwietnia, 2014 Izabela Podhalańska upamiętniona wirtualnym „Kamieniem Pamięci”

Uczennice I Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Władysława Jagiełły w Dębicy biorą udział w piątej edycji ogólnopolskiego projektu Instytutu Pamięci Narodowej pn. „Kamienie Pamięci”. W tym roku projekt poświęcony jest żołnierzom Polskiego Państwa Podziemnego zaangażowanym w akcję „Burza”. Zadaniem uczestników jest upamiętnienie żołnierzy, którzy w 1944 r. podjęli walkę o wolność ojczyzny. Uczennice I LO postanowiły przygotować pracę nt. porucznik Izabeli Podhalańskiej ps. „Plater”, Prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej – Środowiska PSK AK w Dębicy.

9b

Natalia Kulig, Paulina Dorożewycz i Natalia Jasińska są uczennicami klasy Ic o profilu uniwersyteckim w I LO w Dębicy. Wychowawcą klasy jest Urszula Bocheńska. Pod opieką nauczycielki historii – dr Anny Sokół-Wilczyńskiej opracowują portfolio Izabeli Podhalańskiej, która brała udział w zmaganiach „burzowych” w I Zgrupowaniu dębickiego Obwodu Armii Krajowej.

Dzięki zaangażowaniu uczennic, Izabela Podhalańska zostanie upamiętniona wirtualnym „Kamieniem Pamięci”, a jej multimedialny biogram, znaleźć będzie można na stronie IPN:
www.pamiec.pl/kamienie_pamieci.

Zamierzeniem organizatorów projektu jest przywrócenie i utrwalenie pamięci o żołnierzach podziemia niepodległościowego – uczestnikach akcji „Burza”. Organizatorom zależy na zwróceniu uwagi na lokalne wydarzenia związane z akcją „Burza”, aby pokazać jej ogólnopolski charakter. Chcą w ten sposób pokazać akcję „Burza”, jako „Bitwę o Polskę”. Projekt ma zachęcić młodzież do odszukania, udokumentowania i upamiętnienia w środowisku lokalnym zapomnianych bohaterów, których nazwisk często nie można znaleźć na kartach podręczników. Ponadto chodzi o przybliżenie sylwetek lokalnych bohaterów, przypominając, że historię tworzą zwykli ludzie walczący w imię takich wartości jak wolność, prawda czy demokracja. „Kamienie Pamięci” są metaforą trwałości naszej pamięci o nich. Warto utrwalić ich imiona w lokalnych społecznościach by przypomnieć, że historię często piszą zwykli ludzie, pokazać, jak cenne jest angażowanie się w obronie wartości. Na stronie internetowej www.pamiec.pl/kamienie_pamieci, w ramach projektu powstaje mapa, na której „kamienie pamięci” przypominają bohaterów prac przygotowanych przez uczestników kolejnych edycji.

Uczennicom I Liceum Ogólnokształcącego życzymy sukcesu w ogólnopolskich zmaganiach konkursowych, a bohaterce ich pracy – por. Izabeli Podhalańskiej, dużo dobrego zdrowia oraz ludzkiej wdzięczności za służbę dla niepodległej ojczyzny.

9a

czytaj dalej